DociekAI
1/6
0%
LEKCJA05

Liczby mieszane — zamiana ułamek niewłaściwy ↔ liczba mieszana

Naucz się czytać tę samą ilość na dwa sposoby — jako same kawałki albo jako całości i resztę — i swobodnie przechodzić między tymi zapisami w obie strony.

35–40 min6 kroków

Do tej pory każdy ułamek był mniejszy od całości. Ale kawałków może być więcej, niż potrzeba na jedną całą — siedem ćwiartek pizzy to przecież jedna cała pizza i jeszcze trzy ćwiartki. Tę samą ilość można więc nazwać na dwa sposoby: 7/4 albo 1 3/4. W tej lekcji nauczysz się swobodnie przechodzić między tymi zapisami — w jedną i w drugą stronę.

  • Ułamek niewłaściwy: licznik ≥ mianownik
  • Liczba mieszana: całości obok reszty
  • Zamiana to dzielenie z resztą
  • Ta sama droga działa w obie strony
Drewniana deska z okrągłym ciastem pokrojonym na równe kawałki, obok leżą dwa pojedyncze kawałki tego samego ciasta
Rozgrzewka6 min

Więcej niż jedna cała

Dziewczynka o rudych włosach splecionych w warkocz, w musztardowym swetrze, licząca palcem kawałki pizzy leżące na tacy

Ta sama scena, dwa poprawne odczyty.

Najpierw policz same kawałki, potem całości i resztę. Jedno i drugie opisuje dokładnie tyle samo jedzenia — i właśnie o tym jest cała ta lekcja.

1/4

Na stole leży cała pizza pokrojona na ćwiartki i jeszcze trzy luźne ćwiartki. Ile jest wszystkich ćwiartek?

Nowe pojęcie10 min

Pudełko, które domyka się w całość

Wyobraź sobie pudełko, do którego mieści się dokładnie tyle kawałków, ile wynosi mianownik. Wkładasz kawałek po kawałku, a gdy pudełko się zapełni — zatrzaskuje się i staje się jedną całością. To, co zostanie na tacy, to reszta. Klikaj kawałki i obserwuj oba zapisy na dole: lewy liczy same kawałki, prawy liczy całości i resztę.

Kilka pustych, otwartych kartonowych pudełek cukierniczych ustawionych obok siebie na drewnianym blacie
1/3

Na tacy leży 7 kawałków pizzy, każdy to jedna ćwiartka. Poskładaj z nich całe pizze — klikaj kawałki jeden po drugim.

Całe pizze
Luźne kawałki po 1/4

Kliknij kawałek, żeby przełożyć go do pudełka. Pudełko mieści dokładnie 4 kawałków — gdy się zapełni, zatrzaskuje się w jedną całość.

Same kawałki
7
4
Całości i reszta
0
7
4

Ułamek niewłaściwy: 7 przez 4. Liczba mieszana: 0 całych i 7 przez 4.

Przykłady8 min

Taśma do przewinięcia w obie strony

Tam i z powrotem

Gotowe rozwiązanie rozpisane na klatki — tylko że tę taśmę możesz przewijać także wstecz. Przykład zaliczysz dopiero wtedy, gdy przejdziesz ją w obie strony.

Chłopiec o krótkich ciemnoblond włosach w zielonej koszulce, układający na stole kawałki papierowego koła z powrotem w pełne kółko
1/2

Przykład do przewinięcia w obie strony

Na stole leży 17 kawałków tortu, każdy to jedna piąta. Przewiń taśmę w prawo, żeby zobaczyć, ile z nich składa się w całe torty — a potem wróć nią do początku.

17/5

Cokolwiek zrobisz, kawałków jest tyle samo — zmienia się tylko to, ile z nich jest już złożonych.

  1. Złóż wszystko do końca: 17/5 = 3 2/5
  2. Wróć na początek: 3 2/5 = 17/5
Ćwiczenia8 min

Zamieniaj samodzielnie

Siedem zadań: odczytaj liczbę mieszaną z rysunku, policz wszystkie kawałki, zamień w jedną i w drugą stronę, rozpoznaj ułamek niewłaściwy i policz butelki na przyjęcie.

Rząd małych szklanych butelek z jasnym sokiem, ustawionych równo na jasnym kamiennym blacie
1/7

K · Konieczne

Jaką liczbę mieszaną przedstawia ten rysunek?

Zadanie problemowe6 min

Zamówienie w cukierni

Dziewczynka o jasnych włosach spiętych w dwa kucyki, w białym fartuchu, stojąca za ladą cukierni z ciastami

W cukierni zamówienia liczy się w kawałkach, nie w całościach.

Ten sam mechanizm co wcześniej, tylko puszczony od tyłu: teraz to Ty rozkrawasz całe ciasta na kawałki, żeby policzyć, ile ich wyjdzie.

1/3

W cukierni zostały 2 całe torty i 3 ćwiartki. Zamówienia liczy się jednak w samych ćwiartkach. Rozkrój całe torty, klikając je, i sprawdź, ile ćwiartek jest do wydania.

Całe torty
Luźne kawałki po 1/4

Kliknij całą tort, żeby rozkroić ją z powrotem na 4 kawałków.

Same kawałki
11
4
Całości i reszta
2
3
4

Ułamek niewłaściwy: 11 przez 4. Liczba mieszana: 2 całych i 3 przez 4.

Quiz5 min

Sprawdź, co zapamiętałeś

1/6

Który ułamek nazywamy niewłaściwym?

Ściąga: liczby mieszane w sześciu zdaniach

Wracaj do niej, gdy w kolejnej lekcji zobaczysz, że ułamek to po prostu wynik dzielenia.

  1. 1Ułamek niewłaściwy ma licznik większy od mianownika albo mu równy — to co najmniej jedna cała.
  2. 2Liczba mieszana to część całkowita zapisana obok ułamka, np. 3 2/5.
  3. 3Z ułamka na liczbę mieszaną: podziel licznik przez mianownik. Iloraz to część całkowita, reszta zostaje licznikiem.
  4. 4Z liczby mieszanej na ułamek: pomnóż część całkowitą przez mianownik i dodaj licznik.
  5. 5Mianownik nie zmienia się przy żadnej z tych zamian — kawałki cały czas są tej samej wielkości.
  6. 6Gdy reszta wynosi zero, ułamek niewłaściwy jest zwykłą liczbą naturalną (12/3 = 4).

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 6 kroków

Przejdź wszystkie kroki i wykonaj ćwiczenia — pasek u góry pokaże 100%.