Matematyka · klasa 4 · moduł 3 · ściąga
Działania pisemne
W słupku każda cyfra ma swoją kolumnę, a to, co się w niej nie mieści, wędruje do sąsiada.
01Ustaw kolumny
Jedności pod jednościami, dziesiątki pod dziesiątkami. Krótszą liczbę dosuwasz do prawej.
245 + 8 → 8 stoi pod 5
02Dodawanie
Zaczynasz od jedności. Gdy w kolumnie wyjdzie 10 lub więcej, piszesz cyfrę jedności, a 1 przenosisz nad kolumnę po lewej.
999 + 1 = 1000
03Odejmowanie
Za mała górna cyfra pożycza 10 z kolumny po lewej — tamtą przekreślasz. Zero nie ma czego oddać, więc samo pożycza dalej.
1000 − 1 = 999
04Mnożenie przez cyfrę
Mnożysz każdą cyfrę od prawej i dodajesz przeniesienie. Tu przeniesienie może wynieść nawet 8.
6 · 5 = 30 → piszesz 0, przenosisz 3
05Mnożnik z kilku cyfr
Każda cyfra mnożnika daje osobny wiersz. Wiersz z dziesiątek przesuwasz o kolumnę w lewo, a na końcu wszystko dodajesz.
06Zera na końcu
Obcinasz zera z końca obu liczb, mnożysz to, co zostało, i doklejasz wszystkie zera z powrotem.
80 · 300 = 24 000 50 · 40 = 2000
07Dzielenie
Jedyne działanie od lewej. Za małą cyfrę łączysz z następną. Co zostanie na końcu, to reszta.
153 : 3 = 51 743 : 6 = 123 r. 5
08Najpierw oszacuj
Zaokrąglij liczby i policz z grubsza. Dokładny wynik ma wyjść blisko szacunku — jeśli nie, licz jeszcze raz.
2650 + 1780 ≈ 4500 → dokładnie 4430
Uważaj na pułapki
Liczba dosunięta do lewej
Źle:84 + 9 = 174
Dobrze:84 + 9 = 93
9 to jedności, a stanęło pod dziesiątkami i dodało się do 8.
Zapomniane przesunięcie
Źle:34 · 26 = 272
Dobrze:34 · 26 = 884
Wiersz z cyfry 2 to 34 · 20 = 680, a nie 68 — zaczyna się o kolumnę dalej.
Zgubione zero w ilorazie
Źle:618 : 6 = 13
Dobrze:618 : 6 = 103
Zniesiona 1 jest mniejsza od 6, więc w ilorazie piszesz 0 — bez niego wynikowi brakuje cyfry.