Słownik ułamków: licznik, mianownik i ułamek właściwy
Poznaj nazwy licznik i mianownik oraz naucz się rozpoznawać ułamek właściwy, zanim zaczniesz działać na ułamkach.
Jak zapisać, ile zjadłeś?
3 z 8 kawałków — zjedzone
Cała pizza podzielona na równe kawałki, a kilku z nich już brakuje. Jak jednym zapisem pokazać dokładnie tyle, ile zostało zjedzone? Do tego służy ułamek — dwie liczby oddzielone poziomą kreską.
Obie liczby w ułamku mają swoje imiona, a to, która z nich jest większa, mówi coś ważnego o samym ułamku. Zaraz się tego nauczysz.
Licznik i mianownik
Wybierz, na ile części dzielimy całość, potem stuknij te kawałki, które bierzesz.
Kliknij którąś z liczb obok, żeby poznać jej nazwę.
Stuknij dowolny kawałek koła jeszcze raz, żeby go odznaczyć — spróbuj kilku różnych podziałów.
Ułamek to nie tylko koło
Ten sam pomysł działa dla dowolnej grupy przedmiotów. W pudełku jest 6 kredek — stuknij te, które bierzesz do plecaka.
Mianownik to teraz wszystkie kredki w pudełku, a licznik to te, które wybrano do plecaka — dokładnie ta sama zasada co przy podzielonej pizzy.
Ułamek właściwy
Kliknij każdy przykład, żeby sprawdzić, czy to ułamek właściwy.
Ułamek właściwy to taki, w którym licznik jest mniejszy od mianownika — zawsze mniejszy niż jedna całość.
Wokół ciebie
Ułamki nie kończą się na pizzy — spotkasz je wszędzie.
Gdzie te słowa się przydają
- Pizza podzielona na 8 kawałków, zjedzone 3 — to 3/8 pizzy.
- Tabliczka czekolady podzielona na 12 kostek, odłamane 4 — to 4/12 tabliczki.
- Klasa liczy 24 uczniów, 6 zostaje na zajęcia dodatkowe — to 6/24 klasy.
- Godzina podzielona na 4 kwadranse — jeden kwadrans to 1/4 godziny.
- Przepis „pół szklanki mąki” to inny zapis ułamka 1/2.
Słownik ułamków w sześciu zdaniach
Tyle wystarczy, żeby nazwać każdą część ułamka i rozpoznać ułamek właściwy.
- 1Ułamek to dwie liczby oddzielone poziomą kreską — pokazuje, jaką część całości bierzesz.
- 2Mianownik (na dole) mówi, na ile równych części podzielono całość.
- 3Licznik (na górze) mówi, ile z tych części bierzesz albo zamalowujesz.
- 4Ułamek właściwy ma licznik mniejszy od mianownika — jest zawsze mniejszy niż jedna całość.
- 5Gdy licznik jest równy mianownikowi, masz całość — np. 4/4 to jedna cała pizza.
- 6Przy tym samym liczniku większy mianownik oznacza mniejsze kawałki — 1/8 pizzy to mniej niż 1/4 pizzy.
Wracamy do pytania z początku
Dwie liczby, dwie nazwy — teraz już żadna nie jest tajemnicą.
3 z 8 kawałków to ułamek 3/8. Liczba na dole to mianownik — na ile części podzielono pizzę. Liczba na górze to licznik — ile kawałków wzięto. A ponieważ licznik jest mniejszy od mianownika, to ułamek właściwy.
Dla rodziców
To strona do czytania, nie do odpytywania — nie ma tu punktów ani wyniku. Jeśli dziecko myli licznik z mianownikiem przy zapisywaniu ułamka w zeszycie, wróćcie tu razem zamiast tłumaczyć od nowa za każdym razem: dolna liczba dzieli, górna liczy.
