DociekAI
1/5
0%
LEKCJA02

Szukanie i sprawdzanie informacji

Znajdź informację, a potem sprawdź, czy można jej wierzyć.

25–30 min5 bloków

W sieci znajdziesz odpowiedź na prawie każde pytanie — i od razu drugą, która mówi coś zupełnie innego. Sama umiejętność szukania nie wystarcza; trzeba jeszcze umieć sprawdzić, czemu można wierzyć.

W tej lekcji ułożysz dobre zapytanie do wyszukiwarki, nauczysz się porównywać dwa źródła pięcioma pytaniami i rozpoznawać treści, które są tylko przynętą. Na koniec złożysz własną krótką listę, którą przejdziesz, zanim w coś uwierzysz.

Zapalona lampka naftowa stoi na wysokim stosie otwartych książek w ciemnawym pokoju, krąg ciepłego światła pada na jedną kartkę

Plan tej lekcji

  1. 01Haczyk5 min
  2. 02Symulator7 min
  3. 03Wyjaśnienie7 min
  4. 04Dylemat7 min
  5. 05Refleksja4 min
Haczyk5 min

Czy po tonie poznasz, co jest prawdą?

Dwa jabłka na lnianej ściereczce: jedno duże, lśniące i idealnie czerwone, drugie małe i matowe

Po skórce nie poznasz, które jabłko jest słodkie. Po tonie zdania nie poznasz, czy jest prawdziwe.

Najpierw sprawdź to na trzech parach zdań — jedno w każdej parze jest zmyślone. Zobacz, czy da się je rozdzielić samym „na oko”.

Trzy pary zdań. W każdej parze jedno jest prawdziwe, a jedno wymyślone. Wskaż to prawdziwe — kieruj się tym, co wiesz, nie tym, jak głośno brzmi.

trafienia: 0/3

  1. 1.Od czego telefon rozładowuje się szybciej?

  2. 2.Czy miód się psuje?

  3. 3.Co się dzieje z połkniętą gumą do żucia?

Symulator7 min

Ułóż dobre zapytanie do wyszukiwarki

Wyszukiwarka otwiera się właściwym słowem jak zamek właściwym kluczem. Za dużo słów albo nie te — i nic nie pasuje. Poćwicz układanie zapytań na trzech sytuacjach.

Pęk różnych kluczy na kółku leży na drewnianym stole, jeden stary żeliwny klucz odsunięty nieco na bok

Wyszukiwarka nie czyta w myślach — dostaje tylko słowa, które jej dasz. Ułóż z klocków dobre zapytanie dla każdej z trzech sytuacji.

0/3

1.Chcesz się dowiedzieć, dlaczego niebo jest niebieskie.

ułóż zapytanie z klocków poniżej…

Wpisz konkretne rzeczowniki — to, o co pytasz, a nie całe zdanie.

2.Szukasz zasad gry w państwa-miasta.

ułóż zapytanie z klocków poniżej…

Wpisz konkretne rzeczowniki — to, o co pytasz, a nie całe zdanie.

3.Chcesz sprawdzić, ile kosztuje bilet do zoo we Wrocławiu.

ułóż zapytanie z klocków poniżej…

Wpisz konkretne rzeczowniki — to, o co pytasz, a nie całe zdanie.

Wyjaśnienie7 min

Dwie strony, jedna sprawa — pięć pytań

Mała mosiężna waga szalkowa na łańcuszkach: na lewej szalce leży gładki szary kamień, prawa szalka jest pusta

Jedno źródło to za mało. Prawdę widać dopiero, gdy zestawisz je z drugim.

Weź dwie strony, które twierdzą to samo, i przepuść obie przez pięć tych samych pytań. Różnica zwykle nie jest tam, gdzie jej szukasz.

Obie strony twierdzą to samo: „marchew radykalnie poprawia wzrok”. Ale to dwie bardzo różne strony. Przy każdym pytaniu wskaż, która odpowiada „tak”.

0/5

Strona A · portal popularnonaukowy

„Marchew a wzrok — ile w tym prawdy”. Autor: dr n. med. A. Nowak, redakcja Zdrowie Dziecka. Opublikowano 3 marca 2026, zaktualizowano 12 sierpnia 2026. W tekście: spokojne wyjaśnienie, że marchew pomaga tylko przy niedoborze witaminy A, i trzy odnośniki do badań. Bez reklam.

Strona B · blog „Sekrety Zdrowia 24”

„SZOK! Zjadaj TO codziennie, a wyrzucisz okulary do kosza! Lekarze w szoku!”. Bez autora, bez daty. Co drugi akapit to zachęta: „Kliknij i zamów NaturaVit — ostatnie sztuki!”. Wielkie migające bannery. Nigdzie nie napisano, skąd te informacje.

  1. 1.Wiadomo, kto to napisał?

  2. 2.Widać, kiedy tekst powstał albo był aktualizowany?

  3. 3.Tekst podaje, skąd wie to, co pisze?

  4. 4.Strona próbuje ci coś sprzedać przy okazji?

  5. 5.Inne poważne strony piszą to samo?

Dylemat7 min

Podejrzana treść — co robisz?

Część treści w sieci to przynęta — ma sprawić, żebyś kliknął/kliknęła, przesłał/przesłała dalej albo się zalogował/zalogowała bez zastanowienia. Rozegraj cztery takie sytuacje.

Drewniana łapka na myszy z kawałkiem żółtego sera jako przynętą, ustawiona na deskach podłogi

Pośpiech

„Tylko teraz”, „masz 2 minuty”, „zanim usuną”. Presja czasu ma wyłączyć myślenie. Prawdziwe sprawy nie znikają w 2 minuty.

Nagroda za nic

Wygrana w losowaniu, w którym nie brałeś/brałaś udziału. Darmowy telefon, punkty, skiny. Nikt nie rozdaje nic za darmo obcym.

Prośba o dane albo logowanie

Wiadomość każe „zalogować się tutaj” albo podać dane, żeby coś odblokować. Loguj się tylko swoją zwykłą drogą, nie przez link.

Cztery rzeczy, które naprawdę pojawiają się w sieci. Wybierz, co robisz — przy każdej odpowiedzi zobaczysz, co z niej wynika.

0/4

  1. 1.Podczas gry wyskakuje okno: „GRATULACJE! Jesteś 1000. graczem — odbierz nowy telefon! Kliknij tutaj w ciągu 2 minut”.

  2. 2.Znajomy przysyła wiadomość: „Prześlij to 10 osobom w ciągu godziny, inaczej spotka cię pech i stracisz konto”.

  3. 3.Dostajesz wiadomość: „Twoje konto w grze zostanie skasowane za 24 h. Zaloguj się teraz przez ten link, żeby je uratować”.

  4. 4.Widzisz film z krzykliwym podpisem, bez podania źródła: „UDOSTĘPNIJ, ZANIM TO USUNĄ!”. Treść cię złości i chce, żebyś od razu działał/działała.

Refleksja4 min

Twoja lista „zanim uwierzę”

Złóż swoją listę „zanim uwierzę”. Zaznacz trzy pytania — te, które najłatwiej ci będzie sobie zadać za każdym razem. Trzy, bo dłuższej listy nikt nie pamięta.

Wybrano 0 z 3.

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 5 bloków

Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.