Ślady przeszłości — źródła historyczne i praca archeologa
Poznaj źródła pisane, niepisane i niematerialne i odkryj, jak pracuje archeolog.
Skąd historycy wiedzą, co było tysiąc lat temu? Nikt im nie opowiedział — musieli to wyczytać ze śladów, które zostawili ludzie: monet, listów, garnków, a nawet opowieści.
W tej lekcji zakopiesz kapsułę czasu, przekopiesz wykopalisko warstwa po warstwie, przepuścisz przedmioty przez dwie bramki i odczytasz z monety najstarszy zapis nazwy Polski. Wszystko stoi na jednym zdaniu: wszystko, co zostawił człowiek, może opowiedzieć o przeszłości — także to, co dziś wyrzucasz do kosza.
Plan tej lekcji
- 01Haczyk5 min
- 02Symulator7 min
- 03Ćwiczenie6 min
- 04Źródło6 min
Kapsuła czasu
Twoje rzeczy za tysiąc lat.
Zanim powiemy, czym są źródła historyczne — mały eksperyment na twoim plecaku. To, co dziś pakujesz do szkoły, za tysiąc lat ktoś może wykopać z ziemi.
Wyobraź sobie: zakopujesz dziś pod szkołą kapsułę czasu — metalową puszkę, którą ktoś otworzy za tysiąc lat. Wybierz z plecaka rzeczy, które opowiedzą przyszłym ludziom o tobie. Jedna rzecz musi zostać.
Wykopalisko
Archeolog czyta ziemię jak książkę — od góry.
Archeolodzy szukają materialnych śladów tego, co robili ludzie — a ich najważniejszą metodą są wykopaliska, czyli prace, które pozwalają odnaleźć przedmioty ukryte pod ziemią. Spróbuj sam/sama.
Archeolog nie zgaduje, co leży pod ziemią — odsłania warstwy jedna po drugiej i mierzy, jak głęboko coś leżało. Przeciągnij palcem po każdej warstwie jak pędzelkiem i zobacz, co się pod nią kryje.
Jasna ziemia — Tuż pod trawą — to, co zgubiono niedawno.
Odsłonięte: 0%
Glina — Głębiej — tu leżą rzeczy sprzed kilkuset lat.
Odsłonięte: 0%
Piasek — Najgłębiej — tu czekają rzeczy sprzed tysiąca lat.
Odsłonięte: 0%
Model do ćwiczenia: prawdziwe wykopalisko ma więcej warstw, a głębokości zależą od miejsca.
Dwie bramki
Są też źródła, których nie da się dotknąć.
Opowieść babci, śpiewany hymn, tradycja kolędowania — to też źródła, choć nie leżą w żadnej gablocie. Historycy dzielą wszystkie źródła na trzy skrzynie. Sprawdź, jak działa ten podział.
Historycy dzielą źródła na trzy skrzynie: pisane, niepisane i niematerialne. Nie zgaduj — przepuść każdy przedmiot przez dwie bramki. Najpierw: da się tego dotknąć?
Żelazny miecz
Ciężki, zardzewiały miecz znaleziony w ziemi.
Da się tego dotknąć?
Przepuszczone: 0 z przedmiotów.
Pisane (0)
Niepisane (0)
Niematerialne (0)
Następny: Żelazny miecz
Lupa nad monetą
Twoja srebrna moneta z dna wykopaliska — powiększona. Wokół ptaka biegnie napis. Przesuwaj lupę po monecie i znajdź słowo POLONIE — najstarszy zapis nazwy naszego kraju. Gdy będziesz na nim, potwierdź przyciskiem.
Moneta to ilustracja wygenerowana (model sunburst). Napis w otoku dorysowano na podstawie fotografii denara Bolesława Chrobrego sprzed ok. 1000 lat — to jego szukasz lupą.
Nagroda: ciekawostka
Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.
Zrobione: 0 z 4 bloki
Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.