DociekAI
1/4
0%
LEKCJA02

Od zbieracza do rolnika — rewolucja neolityczna

Przeżyj przejście od koczownictwa do rolnictwa i zobacz, co z niego wyrosło.

20–25 min4 bloki

W poprzedniej lekcji ludzie szli za jedzeniem. Ok. 10 000 lat p.n.e. niektórzy zrobili coś nowego: zamiast szukać dzikiego zboża, zaczęli je siać tam, gdzie chcieli — i oswajać kozy i owce.

Dziś przeżyjesz dziesięć lat w pierwszej wiosce, znajdziesz na mapie miejsce, gdzie to się zaczęło, i zobaczysz ślady pierwszych rolników w Polsce. Wszystko stoi na jednym zdaniu: kiedy człowiek zaczął siać, musiał zostać przy polu — i z tej jednej zmiany wyrosły wioski, miasta i państwa.

Akwarela: wczesna wioska rolników nad rzeką — okrągłe chaty z gliny i drewna z dachami z trzciny, pole dojrzałej pszenicy, kozy w zagrodzie z plecionki, kobieta z glinianym dzbanem i mężczyzna z kijem do kopania; w dali wzgórza

Plan tej lekcji

  1. 01Symulator7 min
  2. 02Mapa5 min
  3. 03Oś czasu4 min
  4. 04Źródło5 min
Symulator7 min

Dziesięć lat w dolinie

Sześć osób postanowiło zostać w dolinie i siać. Kto sieje, musi poczekać do żniw — nie można zwinąć obozu i odejść. Każdy zjada rocznie jeden worek ziarna. Zobacz, co się stanie przez dziesięć lat.

Rok 1: wodź palcem po zagonach i siej. Obsiane: 0 z 8.

0 worków
  • rolnicy: 6
Koczownicy obok:rok 1 — wciąż 6 osób, zapas tylko w tobołkach, obóz zwijany kilka razy w roku.
Mapa5 min

Gdzie mogło się zacząć?

Akwarela: kobieta z epoki kamienia klęczy przy dużym płaskim kamieniu żarnowym przed chatą krytą trzciną i ściera ziarno na mąkę mniejszym kamieniem; obok kosz ziarna, miska mąki, a na rozgrzanym kamieniu nad ogniskiem piecze się płaski placek

Pierwszy chleb.

Ziarno ścierano między dwoma kamieniami na mąkę, mieszano z wodą i pieczono płaskie placki na kamieniu rozgrzanym w ognisku. Ale skąd w ogóle wzięło się zboże? Rosło dziko — tylko nie wszędzie.

Gdzie ludzie mogli po raz pierwszy zasiać zboże? Stuknij na mapie miejsce na pierwszą wioskę — tak, jak podpowiada ci intuicja.

NilMezopotamiaMorze Czarne
Oś czasu4 min

Schemat z moich liczb

Akwarela: osada z cegły mułowej, w której domy stoją ściana w ścianę jak plaster miodu, bez ulic; płaskie dachy tworzą jeden taras, ludzie wchodzą do domów po drabinach przez otwory w dachach, na dachach pracują i rozmawiają dorośli i dzieci; w oddali równina i wulkan

Tak mogło wyglądać Çatalhöyük.

W Çatalhöyük (dziś Turcja) domy przylegały do siebie ścianami, a do środka wchodziło się przez dach. Mieszkało tam kilka tysięcy ludzi — z jednej małej wioski urosło coś, co przypomina miasto.

Pamiętasz schemat „przyczyna → skutek”? Tym razem wypełnij go liczbami ze swojej wioski (nie dokończyłeś/łaś symulacji, więc to liczby z przykładowej wioski). Przeciągnij kartkę z liczbą do pola — albo stuknij kartkę, potem pole.

Przyczyna

Ludzie zaczęli siać zboże i oswajać zwierzęta.

Wydarzenie

Zostają przy polu — powstaje wioska.

Skutki

Ziarna jest więcej, niż ludzie zjadają: worków zapasu w spichlerzu.

Nie każdy musi zdobywać jedzenie: osób robi co innego (garnki, domy, płótno…).

Osada rośnie: domów zamiast 3 na początku.

I dalej: z wiosek wyrosną miasta, a z miast — pierwsze państwa.

Źródło5 min

Neolit w Polsce: Krzemionki

Wioska potrzebuje nowego pola, a dookoła rośnie las. Masz siekierę z krzemienia. Ciachnij palcem w poprzek pnia — każde pociągnięcie w bok to jedno uderzenie. Drzewo pada po 3 uderzeniach.

Wycięte: 0 / 12Ostrze:Zużyte siekiery: 1

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 4 bloków

Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.