DociekAI
1/4
0%
LEKCJA04

Jak czytać swoją okolicę — ślady historii, bohaterowie, zabytki

Naucz się odczytywać historię miejscowości z nazw ulic, pomników i zabytków.

20–25 min4 bloki

Codziennie mijasz ulice, place i stare domy. Wyglądają zwyczajnie. A jednak ktoś je kiedyś nazwał, wytyczył i zbudował — i każda z tych decyzji zostawiła ślad, który da się przeczytać jak kronikę.

Dziś przeczytasz historię miasteczka z jego planu, znajdziesz cztery sposoby pamiętania, zdecydujesz o losie starego spichlerza i sprawdzisz swoją metodę we wsi. Wszystko stoi na jednym zdaniu: historia każdej okolicy jest zapisana w nazwach ulic, kształcie rynku i starych murach — trzeba tylko wiedzieć, na co patrzeć.

Akwarela: małe miasteczko z lotu ptaka — prostokątny brukowany rynek z ratuszem z wieżyczką zegarową pośrodku i kamienną kolumną z figurą, dookoła kolorowe kamienice z dachówki; prosta ulica schodzi do strumienia z drewnianym młynem, inna wspina się na wzgórze z ruinami zamku, w rogu mała stacja kolejowa przy torach

Plan tej lekcji

  1. 01Śledztwo8 min
  2. 02Ćwiczenie4 min
  3. 03Dylemat5 min
  4. 04Zadanie praktyczne7 min
Śledztwo8 min

Miasteczko, które mówi

To jest plan miasteczka Zawidełki. Wymyśliliśmy je, ale wszystko, co w nim widać, znajdziesz w prawdziwych polskich miasteczkach. Stuknij każde kółko — to trop. Potem przenieś trop z tacy: na kolumnę wieku, jeśli mówi, KIEDY coś się działo, albo na półkę „Co tu było”, jeśli mówi tylko, CO tu było.

ul. Zamkowaul. Młyńskaul. Garbarskaul. Dworcowaul. DługaRynekdworzecwzgórzeZawidełki — miasteczko wymyślone

Zbliżenie

Stuknij kółko na planie.

Tropy: 0 z 7

Taca — przeciągnij trop na oś albo stuknij trop, potem miejsce.

pusto — znajdź kolejny trop na planie

Oś miasteczka — kiedy działo się to, o czym mówi trop?

XIII
XIV
XV
XVI
XVII
XVIII
XIX
XX
XXI
Co tu było (bez daty):
Ćwiczenie4 min

Cztery sposoby pamiętania

Akwarela: jesienny park w miasteczku — chłopiec z plecakiem i jego mama w płaszczu stoją przed brązowym pomnikiem kobiety w długiej sukni z otwartą książką w rękach, na gładkim kamiennym cokole; żółte liście, ławki, latarnia i dachy kamienic w tle

Kto stoi na cokole?

Nie zawsze król albo wódz. Czasem ktoś, kto zrobił dużo dobrego dla jednego miejsca — i to miejsce nie chce o nim zapomnieć.

Miasteczko Zawidełki ma swoją bohaterkę — nauczycielkę Helenę Wierzbicką. Mieszkańcy upamiętnili ją na cztery różne sposoby, wszystkie na jednej ulicy. Przesuń ulicę palcem (albo strzałkami) i stuknij każdą rzecz, która może o kimś przypominać. Uwaga: nie wszystko, co stoi na ulicy, jest pamiątką.

PIEKARNIASZKOŁAul. Heleny WierzbickiejFESTYNsobotaA

Słownik pamięci — 0 z 4

?…
?…
?…
?…
Dylemat5 min

Spichlerz czy parking?

Akwarela: stary drewniany spichlerz o konstrukcji szkieletowej, z wysokim stromym dachem z gontu i drewnianymi okiennicami, stoi na kamiennych słupkach nad spokojną rzeką; obok płacząca wierzba i jesienne drzewo, w oddali kamienny most i domy miasteczka z wieżą kościoła

Pusty od lat.

Kiedyś trzymano tu zboże z całej okolicy. Dziś nikt go nie używa, a dach przecieka. Co z nim zrobić?

Nad strumieniem w Zawidełkach stoi stary drewniany spichlerz. Od lat jest pusty. Rada miasteczka ma dwa projekty: rozebrać go i zrobić parking albo wyremontować i otworzyć w nim coś dla mieszkańców. Ty dziś przewodniczysz radzie. Najpierw wysłuchaj mieszkańców.

Zadanie praktyczne7 min

Czy metoda działa gdzie indziej?

Akwarela: biała kapliczka z daszkiem z dachówki i figurką w niszy stoi pod starą kwitnącą lipą przy polnej drodze; za polami zboża widać wieś z drewnianym kościołem z gontową wieżą i wiatrak na wzgórzu

Wieś też ma swoją historię.

Nie ma tu rynku ani dworca. Ale są kapliczki, stary kościół, młyn i nazwy dróg. Czy reguły z miasteczka zadziałają także tutaj?

01Zlecenie

Do Olszynki (to wieś wymyślona) przyjechał kuzyn z miasta, Antek. Rozgląda się i mówi: „Tu nie ma żadnej historii. Same pola i przystanek”.

Pokaż mu, że się myli. Antek ma pięć pytań — na każde odpowiedz miejscem we wsi. Patrz na daty, nazwy ulic, stare budynki i czyjeś imiona — tak samo jak w miasteczku.

Stuknij miejsce na planie, żeby obejrzeć je z bliska. Kiedy znajdziesz odpowiedź, naciśnij „Pokaż Antkowi”. Uważaj: nie wszystko we wsi jest stare.

Pytania Antka

  • 1. Ile lat ma ta wieś? Pokaż mi najstarszą datę, jaką tu znajdziesz.
  • 2. Z czego ludzie tu dawniej żyli? Co robili?
  • 3. Co było tu kiedyś, a dziś tego nie zobaczysz?
  • 4. Kogo mieszkańcy chcą tu pamiętać?
  • 5. Czy wieś spotkało kiedyś coś złego?
02Warsztat
ul. Dworskaul. KowalskaKościółKapliczkaDworekMłynStary cmentarzSzkołaPrzystanekBoiskoSklepNowy domOlszynka — wieś wymyślona

Antek pyta (1/5): Ile lat ma ta wieś? Pokaż mi najstarszą datę, jaką tu znajdziesz.

Podpowiedź: Daty bywają wyryte nad drzwiami, na tabliczkach i na nagrobkach. Obejrzyj kilka miejsc i porównaj lata.

Z bliska

Stuknij miejsce na planie wsi.

03Odbiór

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 4 bloków

Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.