Co w legendzie jest prawdą?
Naucz się oddzielać w legendzie to, co da się sprawdzić, od tego, co zmyślone.
Zanim ludzie spisywali historię w kronikach, opowiadali ją sobie przy piecu — z pamięci, z dziadka na wnuka. Tak powstawały legendy: o smoku spod Wawelu, o Lechu i białym orle, o rycerzach śpiących w górach.
Dziś sprawdzisz dwie legendy dowodami, rozwiążesz zagadkę smoczych kości, zobaczysz, jak opowieść zmienia się w ustach kolejnych pokoleń — i sam/a ułożysz legendę. Wszystko stoi na jednym zdaniu: w legendzie prawda miesza się ze zmyśleniem — a rzeczy, które da się sprawdzić, są jak kamienie wystające z rzeki.

Plan tej lekcji
- 01Źródło7 min
- 02Śledztwo4 min
- 03Symulator5 min
- 04Zadanie praktyczne6 min
Legenda z dwoma zakreślaczami


Legenda to opowieść o dawnych czasach, w której prawda miesza się ze zmyśleniem. Weź dwa pisaki i zakreśl każdy fragment: zielony — da się sprawdzić, różowy — zmyślone. Potem otwórz szafę z dowodami i zobacz, czy miałeś/aś rację.
Legenda
O smoku spod Wawelu
Tak opowiada się ją dziś — naszymi słowami.
Kości smoka

Przy drzwiach katedry wiszą kości.
Wiszą na łańcuchu od średniowiecza. Przez wieki mówiono, że to kości smoka. Każdy, kto wchodzi do katedry, może je zobaczyć — to rzecz, nie opowieść.
Kości z łańcucha przy katedrze naprawdę istnieją — widzisz je na zdjęciu. Ale smoka nie było. Czyje więc są? Przyłóż każdą kość do zwierzęcia, w którego szkielecie by się zmieściła.
Na łańcuchu przy drzwiach katedry
koń
kość nogi 0,45 m · zebro 0,7 m · czaszka 0,6 m (ok.)
mamut
kość nogi 1,1 m · zebro 1 m · czaszka 1 m (ok.)
krowa
kość nogi 0,4 m · zebro 0,6 m · czaszka 0,5 m (ok.)
nosorożec włochaty
kość nogi 0,6 m · zebro 0,7 m · czaszka 0,8 m, róg na nosie (ok.)
wieloryb
nóg brak · zebro 2,2 m · czaszka 3 m (ok.)
Głuchy telefon wieków

Jak rośnie legenda?
Każdy, kto opowiada, dokłada trochę od siebie — nie po to, żeby kłamać, tylko żeby słuchało się ciekawiej. Po kilku pokoleniach trudno poznać, co zdarzyło się naprawdę.
Zawidełki, wiosna 1412 roku (zdarzenie wymyślone do ćwiczenia). Ktoś widział, co się stało, i opowiedział to synowi. Syn — swojej córce. I tak dalej, przez sześćset lat. Przy każdym opowiadaczu stuknij to, czego nie było w poprzedniej wersji.
- Sąsiadka, która to widziała1412
- Jej synok. 1440
- Wnuczkaok. 1480
- Prawnukok. 1520
- Praprawnuczkaok. 1560
- Babcia przy piecudziś
Sąsiadka, która to widziała · 1412
Wiosną młynarz Bartosz zobaczył, że woda w strumieniu szybko rośnie. Pobiegł na rynek i krzyczał, żeby ludzie uciekali na wzgórze. Woda zalała dolne ulice miasta, ale nikt nie zginął.
Legenda według przepisu

Każda legenda ma swój kamień.
Studnię, dąb, górę albo rzekę, którą można zobaczyć do dziś. Wokół nich ludzie układali opowieści. Teraz twoja kolej.
Teraz ty jesteś opowiadaczem. Złóż legendę o miejscu ze swojego zwoju — według przepisu, który odkryłeś/aś przy smoku, Lechu i młynarzu Bartoszu.
Przeciągnij kafelek na linijkę zwoju albo stuknij kafelek, a potem linijkę. Kafelek w linijce stuknięty jeszcze raz wraca na stół. Nie każdy kafelek się przyda.
Przepis na legendę
- Na początku kamień — miejsce, które każdy może dziś zobaczyć.
- Potem bohater — człowiek, który mógł tam żyć.
- Potem cud — coś, czego nikt nie sprawdzi.
- Na końcu nazwa, która została do dziś — i wynika z twojej opowieści.
Twoja legenda
Na stole
Nagroda: ciekawostka
Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.
Zrobione: 0 z 4 bloków
Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.