Mapa i plan historyczny — tytuł, legenda, podziałka
Naucz się czytać mapę historyczną i plan za pomocą legendy i podziałki.
Historycy pytają nie tylko „kiedy?”, ale też „gdzie?”. Na to drugie pytanie odpowiada mapa. Tylko że mapa to kolory, linie i znaczki — same z siebie nic nie mówią.
Dziś przeczytasz mapę państwa Kazimierza Wielkiego, zmierzysz na niej drogę, przybliżysz ją aż do planu bitwy i narysujesz własny plan. Wszystko stoi na jednym zdaniu: mapa bez legendy to obrazek — legenda zamienia ją w opowieść.

Plan tej lekcji
- 01Haczyk4 min
- 02Mapa5 min
- 03Symulator7 min
- 04Zadanie praktyczne8 min
Mapa bez legendy
Oto mapa państwa króla Kazimierza Wielkiego. Widać na niej kolory i znaki — ale legenda, która je objaśnia, leży pod kartką. Zanim ją odkryjesz, zgadnij, co znaczą.
Polska za panowania Kazimierza Wielkiego (1333–1370)
Legenda
- Królestwo Polskie w 1333 r.
- ziemie przyłączone do 1370 r.
- miejsce koronacji króla
- zamek zbudowany przez Kazimierza
- miasto
- rzeka
Tu leży legenda. Najpierw zgadnij.
Czytanie mapy
Teraz legenda leży obok mapy. Na każde pytanie odpowiedz stuknięciem — w słowo tytułu albo w miejsce na mapie. Każda odpowiedź jest na mapie, trzeba ją tylko umieć przeczytać.
Pytanie 1 z 5
Jaki obszar pokazuje ta mapa?
Stuknij słowo w tytule mapy.
Legenda
- Królestwo Polskie w 1333 r.
- ziemie przyłączone do 1370 r.
- miejsce koronacji króla
- zamek zbudowany przez Kazimierza
- miasto
- rzeka
Skala i plan
Polska na ekranie jest mała, a w terenie — ogromna. Ile razy ją pomniejszono, mówi podziałka. Najpierw zmierzysz nią drogę, potem przybliżysz mapę tak bardzo, że zamieni się w plan.
Linijka podziałki
Polska za panowania Kazimierza Wielkiego (1333–1370)
Na dole mapy jest podziałka: jeden odcinek to 100 km w terenie. Linijka ma kratki po 50 km.
Przeciągnij końce linijki (kolorowe kropki) — jeden na Kraków, drugi na Gniezno. Potem policz kratki.
Plan wioski z legendą

Z wieży wszystko wygląda jak plan.
Z wysoka widać, gdzie stoi kościół, gdzie młyn, którędy biegnie droga. Plan to właśnie taki widok z góry — tylko zamiast domów są znaki. Teraz ty narysujesz plan wioski i sam/a zdecydujesz, co znaczą twoje znaki.
Przed tobą pusty plan wioski: płynie przez nią rzeka, a przez rzekę biegnie droga. Postaw na nim znaki — jakie chcesz, gdzie chcesz — i ułóż do nich własną legendę. Nie ma jednej dobrej wioski: kościół może być kółkiem albo gwiazdką. Ważne, żeby ktoś, kto zna tylko plan i legendę, umiał ją przeczytać.
Sprawdzi to Czytelnik: opowie twoją wioskę na głos, korzystając tylko z twojego planu.
Czego będę szukać w twojej pracy
- Na planie stoją co najmniej 4 różne znaki
- Każdy znak z planu ma swój wiersz w legendzie
- W legendzie nie ma znaków, których nie ma na planie
- Jeden znak znaczy jedną rzecz, jedna rzecz ma jeden znak
- Na planie jest strzałka północy
Wybierz znak z przybornika, potem stuknij w plan, żeby go postawić. Stuknięcie w strzałkę północy obraca ją.
Legenda
Pusta. Dodaj wiersz dla każdego znaku z planu.
Dla ciekawych · nieobowiązkowe
Dlaczego północ jest na górze?

Igła kompasu wskazuje północ.
Dziś każda mapa ma północ u góry. Ale przez setki lat kartografowie rysowali świat inaczej.
↑ góra kartki
Tak wyglądały mapy świata w średniowieczu: koło (O) przecięte wodą w kształt litery T. U góry — Azja, czyli wschód. Na dole Europa i Afryka.
Obróć mapę palcem, aż Europa znajdzie się tam, gdzie leży na dzisiejszych mapach.
Nagroda: ciekawostka
Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.
Zrobione: 0 z 4 bloków
Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.