DociekAI

Obliczenia praktyczne — ściąga

System rzymski i obliczenia praktyczne z klasy 4 na jednej stronie A4: cyfry rzymskie, złote i grosze, jednostki długości i masy, upływ czasu, kalendarz i trzy najczęstsze pułapki.

Matematyka · klasa 4 · moduł 2 · ściąga

System zapisu liczb i obliczenia praktyczne

DociekAI25.10.2026wydanie

Zanim zamienisz jednostki, sprawdź, ile małych mieści się w dużej: 100 groszy, 1000 metrów, 60 minut.

01Cyfry rzymskie

I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000. Większy przed mniejszym dodajesz, mniejszy przed większym odejmujesz.

VI = 6 IV = 4 XL = 40 CM = 900

02Rzymska liczba

Budujesz ją miejsce po miejscu: tysiące, setki, dziesiątki, jedności. Ten sam symbol stoi najwyżej trzy razy pod rząd.

1999 = M + CM + XC + IX = MCMXCIX

03Złote i grosze

1 zł = 100 gr. Na grosze mnożysz przez 100. Na złote dzielisz przez 100, a reszta to grosze.

4 zł 35 gr = 435 gr 650 gr = 6 zł 50 gr

04Liczenie kwot

Grosze dodajesz osobno, złote osobno. Gdy groszy jest 100 lub więcej, 100 gr zamieniasz na 1 zł.

80 gr + 45 gr = 125 gr = 1 zł 25 gr

05Długość

mm, cm, dm, m, km. Między sąsiednimi jest razy 10, tylko z m na km od razu razy 1000. Na mniejszą jednostkę mnożysz, na większą dzielisz.

1 m = 100 cm 1 km = 1000 m

06Masa

g, dag, kg, t. Skoki są różne: dag to razy 10, kg razy 100, tona razy 1000.

1 kg = 100 dag = 1000 g 1 t = 1000 kg

07Upływ czasu

Godzina ma 60 minut, minuta 60 sekund. Doliczasz: do pełnej godziny, potem pełne godziny, na końcu resztę minut.

7:40 → 10:15 = 20 min + 2 h + 15 min

08Kalendarz

Tydzień ma 7 dni, miesiąc 30 albo 31, luty 28. Rok przestępny ma 366 dni i 29 lutego: liczba roku dzieli się przez 4 (pełne stulecie — przez 400).

2024 — przestępny 1900 — zwykły

Uważaj na pułapki

  • Godzina to nie 100 minut

    Źle:10:15 − 7:40 = 2 h 75 min

    Dobrze:10:15 − 7:40 = 2 h 35 min

    Odejmujesz jak zwykłe liczby, a godzina ma 60 minut — bezpieczniej doliczać po tarczy.

  • Grosze mają dwa miejsca

    Źle:3 zł 5 gr = 350 gr

    Dobrze:3 zł 5 gr = 305 gr

    5 groszy to 05, a nie 50 — 350 gr to już 3 zł 50 gr.

  • Kilogram to nie 1000 dag

    Źle:1 kg = 1000 dag

    Dobrze:1 kg = 100 dag = 1000 g

    Tysiąc jest gramów. Dekagram waży aż 10 g, więc w kilogramie mieści się ich tylko sto.

Ćwicz dalej w darmowych lekcjachdociekai.pl/matematyka/klasa-4/obliczenia-praktyczne

DociekAI

Z tego samego modułu