Matematyka · klasa 4 · moduł 2 · ściąga
System zapisu liczb i obliczenia praktyczne
Zanim zamienisz jednostki, sprawdź, ile małych mieści się w dużej: 100 groszy, 1000 metrów, 60 minut.
01Cyfry rzymskie
I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000. Większy przed mniejszym dodajesz, mniejszy przed większym odejmujesz.
VI = 6 IV = 4 XL = 40 CM = 900
02Rzymska liczba
Budujesz ją miejsce po miejscu: tysiące, setki, dziesiątki, jedności. Ten sam symbol stoi najwyżej trzy razy pod rząd.
1999 = M + CM + XC + IX = MCMXCIX
03Złote i grosze
1 zł = 100 gr. Na grosze mnożysz przez 100. Na złote dzielisz przez 100, a reszta to grosze.
4 zł 35 gr = 435 gr 650 gr = 6 zł 50 gr
04Liczenie kwot
Grosze dodajesz osobno, złote osobno. Gdy groszy jest 100 lub więcej, 100 gr zamieniasz na 1 zł.
80 gr + 45 gr = 125 gr = 1 zł 25 gr
05Długość
mm, cm, dm, m, km. Między sąsiednimi jest razy 10, tylko z m na km od razu razy 1000. Na mniejszą jednostkę mnożysz, na większą dzielisz.
1 m = 100 cm 1 km = 1000 m
06Masa
g, dag, kg, t. Skoki są różne: dag to razy 10, kg razy 100, tona razy 1000.
1 kg = 100 dag = 1000 g 1 t = 1000 kg
07Upływ czasu
Godzina ma 60 minut, minuta 60 sekund. Doliczasz: do pełnej godziny, potem pełne godziny, na końcu resztę minut.
7:40 → 10:15 = 20 min + 2 h + 15 min
08Kalendarz
Tydzień ma 7 dni, miesiąc 30 albo 31, luty 28. Rok przestępny ma 366 dni i 29 lutego: liczba roku dzieli się przez 4 (pełne stulecie — przez 400).
2024 — przestępny 1900 — zwykły
Uważaj na pułapki
Godzina to nie 100 minut
Źle:10:15 − 7:40 = 2 h 75 min
Dobrze:10:15 − 7:40 = 2 h 35 min
Odejmujesz jak zwykłe liczby, a godzina ma 60 minut — bezpieczniej doliczać po tarczy.
Grosze mają dwa miejsca
Źle:3 zł 5 gr = 350 gr
Dobrze:3 zł 5 gr = 305 gr
5 groszy to 05, a nie 50 — 350 gr to już 3 zł 50 gr.
Kilogram to nie 1000 dag
Źle:1 kg = 1000 dag
Dobrze:1 kg = 100 dag = 1000 g
Tysiąc jest gramów. Dekagram waży aż 10 g, więc w kilogramie mieści się ich tylko sto.