Matematyka · klasa 4 · moduł 4 · ściąga
Podstawy geometrii
Najpierw nazywasz, co widzisz, a potem mierzysz — i zawsze liczysz od zera.
01Prosta, półprosta, odcinek
Prosta nie ma końców, półprosta ma jeden początek, odcinek — dwa końce. Linijką zmierzysz tylko odcinek.
1 cm = 10 mm 7 cm 4 mm = 74 mm
02Prostopadłe i równoległe
Proste prostopadłe przecinają się pod kątem prostym. Proste równoległe nigdy się nie przetną.
a ⊥ b k || l
03Kąt i kątomierz
Kąt to dwa ramiona z jednego wierzchołka. Mierzysz go w stopniach: środek kątomierza w wierzchołku, 0° na ramieniu.
przyległe: razem 180° wierzchołkowe: równe
04Rodzaje kątów
Ostry: mniej niż 90°. Prosty: 90°. Rozwarty: między 90° a 180°.
05Prostokąt i obwód
Prostokąt ma 4 kąty proste i równe boki naprzeciwko siebie; kwadrat — wszystkie boki równe. Obwód to suma wszystkich boków.
2 · (6 + 3) = 18 cm kwadrat: 4 · bok
06Koło i okrąg
Okrąg to sama linia, koło — linia razem z wnętrzem. Promień r łączy środek z okręgiem, średnica d przechodzi przez środek.
d = 2 · r r = 6 cm → d = 12 cm
07Oś symetrii
Po złożeniu wzdłuż osi obie połówki się pokrywają. Odbity punkt leży po drugiej stronie, tak samo daleko od osi.
prostokąt: 2 osie kwadrat: 4 osie
08Skala
Skala 1 : 100 znaczy, że 1 cm na planie to 100 cm naprawdę. Z planu do rzeczywistości mnożysz, z powrotem dzielisz.
1 : 50, na planie 8 cm → 400 cm = 4 m
Uważaj na pułapki
Od zera, nie od brzegu
Źle:15–69 mm → 69 mm
Dobrze:69 − 15 = 54 mm
Brzeg linijki to nie zero — długość liczysz od kreski, przy której odcinek się zaczyna.
Dwie podziałki
Źle:kąt ostry: 140°
Dobrze:40° — od 0° na Twoim ramieniu
Każda kreska ma dwie liczby; czytasz tę, która liczy od Twojego ramienia.
Przekątna to nie oś
Źle:prostokąt ma 4 osie
Dobrze:prostokąt ma 2 osie
Złóż prostokąt wzdłuż przekątnej, a rogi wystaną — połówki się nie pokryją.