DociekAI
1/3
0%
LEKCJA03

Dlaczego i co z tego wynikło — przyczyny i skutki

Zobacz, jak jedno wydarzenie prowadzi do następnego, i zbuduj schemat przyczynowo-skutkowy.

20 min3 bloki

Historyk nie tylko pyta „co się stało?”. Pyta też „dlaczego do tego doszło?” i „co z tego wynikło?”. Bez tych dwóch pytań przeszłość to tylko lista dat.

Dziś przewrócisz domino jednego poranka, zmierzysz się z kopistą i drukarzem, a potem odtworzysz dzieje miasteczka nad rzeką. Wszystko stoi na jednym zdaniu: każde wydarzenie ma swoje „dlaczego” i swoje „co z tego wynikło” — a skutek jednego zdarzenia bywa przyczyną następnego.

Akwarela: mnich-kopista w brązowym habicie siedzi nocą przy pochyłym pulpicie w kamiennej celi, przy świecy; trzyma gęsie pióro nad pustą kartą pergaminu, obok kałamarz, a na półce za nim stos grubych ksiąg w skórzanych oprawach

Plan tej lekcji

  1. 01Haczyk4 min
  2. 02Symulator9 min
  3. 03Oś czasu6 min
Haczyk4 min

Domino poranka

Akwarela: długi, łagodnie wygięty rząd gładkich drewnianych kostek domina stoi na jasnej podłodze w dziecięcym pokoju; pierwsza kostka z przodu właśnie się przechyla, w tle rozmyte skarpetka i plecak

Jedno popchnięcie — i reszta dzieje się sama.

Niektóre zdarzenia są jak kostki domina: jedno przewraca następne. Zanim zajrzymy do dawnych wieków, sprawdź to na zwykłym poranku.

Każda kostka to jedno zdarzenie z poranka Oli (postać wymyślona). Popchnij pierwszą kostkę palcem w prawo i patrz, co się stanie.

  1. Kostki stoją. Nic się jeszcze nie wydarzyło.
Symulator9 min

Skryptorium kontra drukarnia

Akwarela: drewniana prasa drukarska z długą dźwignią w warsztacie z belkami pod sufitem; na stole skrzynka z przegródkami pełnymi drobnych czcionek, dwa skórzane tampony na trzonkach i stos czystych arkuszy papieru, przez małe okno wpada dzienne światło

Dwa sposoby na książkę. Zmierz je na sobie.

Kopista przy pulpicie i drukarz przy prasie robią to samo — książkę. Ty zrobisz obie rzeczy, a stoper powie, co z tego wynika.

Jeszcze niecałe 600 lat temu w Europie każdą książkę przepisywano ręcznie — literę po literze, gęsim piórem. Sprawdź na sobie, ile to trwa. Stoper ruszy przy pierwszej literze.

Przepisz linijkę gęsim piórem

0,0 s
Książka to skarb całego miasta

Prowadź palec po szarych literach — od lewej do prawej.

Oś czasu6 min

Łańcuch miasteczka

Akwarela: małe średniowieczne miasteczko widziane ze wzgórza — drewniany most na palach nad spokojną rzeką, obok targ z płóciennymi straganami, workami zboża i koszami jabłek, wozy na kamiennej drodze, wysoki szachulcowy spichlerz i kamienny kościółek; ludzie w prostych średniowiecznych strojach

Miasteczko, w którym jedno wynikało z drugiego.

Ilustracja i kronika są wymyślone — ale tak właśnie rosły prawdziwe miasta. Twoje zadanie: odtworzyć, co z czego wynikło.

Oto kronika pewnego miasteczka nad rzeką (miasteczko wymyślone do ćwiczenia). Każda karta ma rok i mówi, dlaczego coś się stało. Narysuj strzałki od przyczyny do skutku: przeciągnij od kropki na karcie-przyczynie do karty-skutku (albo stuknij kropkę, a potem kartę).

  1. 1298
    PowódźWiosenna powódź porwała jedyny prom. Całe lato nikt nie mógł przeprawić się przez rzekę.
  2. 1310
    MostMieszczanie, którzy po powodzi zostali bez przeprawy, zbudowali most na dębowych palach — taki, którego woda nie porwie.
  3. 1324
    JarmarkOdkąd po moście można przejść suchą nogą, kupcy z obu brzegów zjeżdżają co tydzień na plac przy rzece.
  4. 1337
    Kamienna drogaWozy kupców jadących na jarmark grzęzły w błocie, więc wyłożono drogę do miasta kamieniem.
  5. 1342
    SpichlerzNa jarmarku sprzedaje się tyle zboża, że trzeba było postawić spichlerz, żeby przechować je do zimy.
  6. 1368
    SzkołaKupcy, którzy wzbogacili się na jarmarku, chcieli, żeby ich dzieci umiały pisać i liczyć — przy kościele otwarto szkołę.
0 strzałek

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 3 bloków

Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.