Co zawdzięczamy Egipcjanom
Odkryj osiągnięcia Egipcjan — od hieroglifów po kalendarz i medycynę.
Kartka w Twoim zeszycie, kalendarz na ścianie, wzór na pole prostokąta. Co je łączy? Wszystkie mają korzenie w kraju nad Nilem.
Dziś odczytasz hieroglify tak jak człowiek, który zrobił to pierwszy, zapiszesz w nich swoje imię, wytyczysz pole po wylewie i zrobisz kartkę papirusu. Wszystko stoi na jednym zdaniu: wiele rzeczy, z których korzystasz codziennie — kalendarz, pomiary, słowo „papier” — ma korzenie nad Nilem.

Plan tej lekcji
- 01Śledztwo7 min
- 02Ćwiczenie4 min
- 03Symulator5 min
- 04Źródło6 min
Jak odczytano hieroglify

Ostatni napis hieroglifami wykuto w IV wieku naszej ery. Potem przez prawie 1500 lat nikt na świecie nie umiał ich czytać. Uczeni myśleli, że każdy znak to tylko obrazek-symbol.
W 1799 roku żołnierze francuscy znaleźli w Egipcie ten kamień. Ten sam tekst wykuto na nim trzy razy: hieroglifami (u góry), pismem codziennym Egipcjan (w środku) i po grecku (na dole). A grekę uczeni znali. W hieroglifach niektóre znaki zamknięto w owalnych ramkach — kartuszach. Domyślano się, że to imiona królów.
Górny kartusz — z Kamienia z Rosetty
Grecki tekst obok mówi: Ptolemeusz — po grecku PTOLEMAIOS. Pisarz zapisał je skrótem: P T O L M I S
Dolny kartusz — z obelisku z File
Grecki napis na podstawie obelisku mówi: Kleopatra — K L E O P A T R A
Na końcu kartusza Kleopatry stoją jeszcze dwa znaki, które mówią „to imię kobiety” — pominęliśmy je.
Oba imiona mają wspólne głoski. Jeśli Egipcjanie zapisywali głoski, te same głoski powinny mieć te same znaki. Przeciągnij nić od znaku w górnym kartuszu do dokładnie takiego samego znaku w dolnym (albo stuknij jeden i drugi). Połączone: 0 z 3.
Twoje imię w kartuszu
Hieroglifów było ponad 5000. Jedne oznaczały całe słowa, inne kilka głosek, a mniej więcej 24 — jedną spółgłoskę. Tymi ostatnimi Egipcjanie zapisywali obce imiona, jak Ptolemeusz czy Kleopatra. Zapisz nimi swoje.
Znaki jednej głoski — stuknij, żeby dopisać do kartusza
Egipcjanie nie mieli głosek Ż, RZ, CZ ani C — takie głoski dostają znak, który brzmiał najbliżej.
Najpierw wpisz imię.
Mierniczy po wylewie

Co roku to samo pytanie: czyje to pole?
Wylew przynosił żyzny muł — ale zmywał też miedze. Po każdym wylewie mierniczy faraona chodzili po polach ze sznurami, na których w równych odstępach zawiązano węzły. Grecki podróżnik Herodot pisał, że właśnie stąd Grecy nauczyli się geometrii — po grecku to słowo znaczy „mierzenie ziemi”.
Zapis pisarza sprzed wylewu
Pole chłopa Ipiego: 10 sznurów wzdłuż rzeki, 6 sznurów w głąb — 60 kratek. Podatek: 1 worek zboża od każdych 10 kratek, czyli 6 worków.
Woda opadła. Miedze zniknęły pod mułem, a rzeka zmieniła brzeg i zabrała kawałek pola. Zostały dwa kamienie graniczne. Jesteś mierniczym faraona: stuknij w węzeł siatki, żeby wbić palik, i przeciągnij go, żeby przesunąć. Między palikami napina się sznur — liczby mówią, ile odcinków sznura ma każdy bok.
Herodot, Dzieje II 109 (omówienie): król dał każdemu Egipcjaninowi pole i brał od niego podatek; gdy rzeka zabrała część pola, wysyłał ludzi, żeby zmierzyli, o ile się zmniejszyło — i podatek malał. Liczby w zadaniu są wymyślone.
Papirus lekarza

Egipscy lekarze słynęli w całym starożytnym świecie.
Królowie innych krajów prosili faraona, żeby przysłał im swojego lekarza. Lekarze nastawiali złamania, opatrywali rany, znali setki leków z roślin. Swoją wiedzę zapisywali na papirusie — i niektóre z tych zapisów przetrwały do dziś.
pionowe: 0 z 7 · poziome: 0 z 7
Zanim przeczytasz, co pisali egipscy lekarze — zrób kartkę, na której pisali. Łodygę papirusu kroi się na długie, cienkie paski. Pociągnij palcem po kamieniu z góry na dół albo z boku na bok, a w tym miejscu położysz pasek.
Kiedy paski będą gotowe, przyciśnij je ciężkim kamieniem — sok z łodyg sam je sklei.
Nagroda: ciekawostka
Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.
Zrobione: 0 z 4 bloków
Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.