DociekAI
1/4
0%
LEKCJA04

Po co ludziom pismo — od piktogramu do alfabetu

Odkryj, po co ludziom było pismo i jak z obrazków powstał alfabet.

20–25 min4 bloki

Czy umiesz zapamiętać, ile czego przywieziono do sklepu przez cały rok? Urzędnicy w sumeryjskich miastach musieli. Dlatego wymyślili coś, co pamiętało za nich — i zmieniło świat bardziej niż koło.

Dziś przyjmiesz dostawę do magazynu, odciśniesz liczby w glinie, napiszesz swoje imię jak Fenicjanin i obrócisz głowę wołu w literę A. Wszystko stoi na jednym zdaniu: pismo pozwoliło zapamiętać więcej, niż mieści się w jednej głowie — a alfabet sprawił, że może się go nauczyć każdy.

Akwarela: sumeryjski pisarz z ciemną brodą siedzi po turecku w magazynie świątyni i trzyma trzcinowy rylec nad kawałkiem gliny; obok na ławie leży kilka gładkich glinianych tabliczek, w tle worki z jęczmieniem, dzbany i owce za drzwiami

Plan tej lekcji

  1. 01Haczyk5 min
  2. 02Symulator5 min
  3. 03Ćwiczenie5 min
  4. 04Oś czasu5 min
Haczyk5 min

Magazyn bez pisma

Akwarela: przed magazynem świątyni w sumeryjskim mieście rolnicy przynoszą dostawy — mężczyzna prowadzi dwie owce, kobieta niesie worek na głowie, chłopiec dzban, rybak pęk ryb, za nimi osioł z workami; w drzwiach magazynu stoi zakłopotany urzędnik i drapie się w głowę; w tle zikkurat i palmy

Ile było owiec? Nikt nie pamięta.

Do świątynnego magazynu codziennie przychodziły dostawy. Urzędnik musiał wiedzieć, ile czego przyjął — żeby wydawać ziarno robotnikom i rozstrzygać spory. Sprawdź, jak to jest.

Jesteś urzędnikiem przy magazynie świątyni. Rolnicy przynoszą dostawy: owce, worki jęczmienia, dzbany oliwy, ryby. Patrz uważnie — za chwilę ktoś cię o nie zapyta.

Symulator5 min

Gliniana tabliczka

Akwarela, martwa natura: na drewnianym stole leży gładki, płaski prostokąt mokrej szarobrązowej gliny, obok trzcina zaostrzona na końcu w trójkątny rylec, miska z wodą, płótno i kilka suchych trzcin

Trzcina, glina i trochę wody.

Sumeryjski pisarz nie miał papieru ani długopisu. Brał garść mokrej gliny znad rzeki i trzcinę ściętą ukośnie, tak że jej koniec był trójkątny. Wciśnięta w glinę zostawiała ślad podobny do klina. Spróbuj.

Pociągnij w dół — klin pionowy = 1
Pociągnij w bok — klin kątowy = 10

Zamówienie 1 z 3: zapisz 4 przy znaku owcy.

na tabliczce: 0
Ćwiczenie5 min

Samymi spółgłoskami

Akwarela: fenicki port nad morzem — drewniany statek kupiecki z jednym gładkim żaglem i dziobem w kształcie końskiej głowy przy kamiennym nabrzeżu; brodaci kupcy w długich tunikach i stożkowych czapkach rozładowują dzbany i purpurowe tkaniny, obok leżą pnie cedru, w tle miasto na skalistym cyplu

Kupcom szkoda było czasu na tysiące znaków.

Fenicjanie żeglowali po całym Morzu Śródziemnym i handlowali ze wszystkimi. Pisali umowy i rachunki — dużo i szybko. Dlatego około XI wieku p.n.e. zaczęli używać pisma, w którym jeden znak to jedna głoska. Takich znaków wystarczyło dwadzieścia dwa.

bez samogłosek

ZZNN

literami fenickimi · czytaj od prawej ←

𐤆𐤆𐤍𐤍

Zamiana jest przybliżona: fenicki nie miał wszystkich naszych głosek, więc np. „sz”, „cz” i „rz” mają tu najbliższe fenickie odpowiedniki.

Fenicki kupiec dostaje list, a w nim słowo zapisane tak: 𐤊𐤕 — czyli KT. Jakie to może być słowo? Wstaw samogłoskę w lukę — znajdź co najmniej 2 prawdziwe słowa.

KT
Oś czasu5 min

Z głowy wołu litera A

Obróć znak palcem (kręć po tarczy) tak, żeby nałożył się na cień — o ćwierć obrotu w lewo. Zobaczysz, co z niego zrobili Fenicjanie.

Egipcjanie · ok. 2500 p.n.e.

hieroglif „głowa wołu”

Rysunek oznacza wołu — jedną rzecz. Takich znaków było ponad pięć tysięcy.

1 n.e.dziś𓃾ok. 2500 p.n.e.

Na koniec, dla ciekawych: piszemy obrazkami do dziś. Kuba wysłał ci taką wiadomość:

☀️ ⚽ 🕓 ❓

Nagroda: ciekawostka

Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.

Zrobione: 0 z 4 bloków

Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.