Po co ludziom pismo — od piktogramu do alfabetu
Odkryj, po co ludziom było pismo i jak z obrazków powstał alfabet.
Czy umiesz zapamiętać, ile czego przywieziono do sklepu przez cały rok? Urzędnicy w sumeryjskich miastach musieli. Dlatego wymyślili coś, co pamiętało za nich — i zmieniło świat bardziej niż koło.
Dziś przyjmiesz dostawę do magazynu, odciśniesz liczby w glinie, napiszesz swoje imię jak Fenicjanin i obrócisz głowę wołu w literę A. Wszystko stoi na jednym zdaniu: pismo pozwoliło zapamiętać więcej, niż mieści się w jednej głowie — a alfabet sprawił, że może się go nauczyć każdy.

Plan tej lekcji
- 01Haczyk5 min
- 02Symulator5 min
- 03Ćwiczenie5 min
- 04Oś czasu5 min
Magazyn bez pisma

Ile było owiec? Nikt nie pamięta.
Do świątynnego magazynu codziennie przychodziły dostawy. Urzędnik musiał wiedzieć, ile czego przyjął — żeby wydawać ziarno robotnikom i rozstrzygać spory. Sprawdź, jak to jest.
Jesteś urzędnikiem przy magazynie świątyni. Rolnicy przynoszą dostawy: owce, worki jęczmienia, dzbany oliwy, ryby. Patrz uważnie — za chwilę ktoś cię o nie zapyta.
Gliniana tabliczka

Trzcina, glina i trochę wody.
Sumeryjski pisarz nie miał papieru ani długopisu. Brał garść mokrej gliny znad rzeki i trzcinę ściętą ukośnie, tak że jej koniec był trójkątny. Wciśnięta w glinę zostawiała ślad podobny do klina. Spróbuj.
Zamówienie 1 z 3: zapisz 4 przy znaku owcy.
Samymi spółgłoskami

Kupcom szkoda było czasu na tysiące znaków.
Fenicjanie żeglowali po całym Morzu Śródziemnym i handlowali ze wszystkimi. Pisali umowy i rachunki — dużo i szybko. Dlatego około XI wieku p.n.e. zaczęli używać pisma, w którym jeden znak to jedna głoska. Takich znaków wystarczyło dwadzieścia dwa.
bez samogłosek
ZZNN
literami fenickimi · czytaj od prawej ←
𐤆𐤆𐤍𐤍
Zamiana jest przybliżona: fenicki nie miał wszystkich naszych głosek, więc np. „sz”, „cz” i „rz” mają tu najbliższe fenickie odpowiedniki.
Fenicki kupiec dostaje list, a w nim słowo zapisane tak: 𐤊𐤕 — czyli KT. Jakie to może być słowo? Wstaw samogłoskę w lukę — znajdź co najmniej 2 prawdziwe słowa.
Z głowy wołu litera A
Obróć znak palcem (kręć po tarczy) tak, żeby nałożył się na cień — o ćwierć obrotu w lewo. Zobaczysz, co z niego zrobili Fenicjanie.
Egipcjanie · ok. 2500 p.n.e.
hieroglif „głowa wołu”
Rysunek oznacza wołu — jedną rzecz. Takich znaków było ponad pięć tysięcy.
Na koniec, dla ciekawych: piszemy obrazkami do dziś. Kuba wysłał ci taką wiadomość:
☀️ ⚽ 🕓 ❓
Nagroda: ciekawostka
Ukończ wszystkie kroki tej lekcji, żeby ją odblokować.
Zrobione: 0 z 4 bloków
Przejdź wszystkie bloki i zrób to, co w nich jest do zrobienia — pasek u góry pokaże 100%.